غار تاریخی چهل خانه

در شمال سعدآباد از توابع برازجان، رودخانه شاپور از بین صخره‌های سنگی و لایه‌های شن و ماسه متراکم عبور می‌کند. در دو سمت کمرکش این صخره‌ها تعداد زیادی دخمه به صورت اتاقک‌های کوچک کنده شده است. دخمه‌های سمت راست رودخانه به صورت مجتمع در کنار هم قرار گرفته اند و تعداد آنها از دخمه‌های سمت چپ رودخانه بیشتر است. دخمه‌های سمت چپ رودخانه هم از نظر تعداد کمترند و هم به طور پراکنده اند.

در ایوان جلو اتاق‌ها محل عبور و نشستن و شاید محلی برای دفاع تعبیه شده است. از هر راهرو به درون اتاق و راهرو دیگر راههایی کنده شده است و همچنین برای رسیدن به قسمت پایین آن و دسترسی به آب رودخانه، آثار پلکانهای مصنوعی ساخته شده از سنگ و گل دیده می‌شود. دربالای ردیف سوم اتاقک‌ها برفراز یک اتاق، آثار تیشه حجاری که در تزئین سنگ خارا به کار می‌رفت، باقی مانده است. محل یک کتیپه سنگی چهارگوش که در پیشانی سردر بیرونی غار حک شده، مشهود است. ستونهای منفردی نیز بین فضاهای دخمه‌های بزرگتر قرارگرفته اند که از جنس خود صخره و یک پارچه از آن تراشیده شده اند. بدیهی است این ستونها به منظور تزئین و یا تنوع در نما ایجاد شده اند. این دخمه‌ها از درون به هم متصل هستند ودرهر یک ازاتاق‌ها طاقچه‌ها و آبراهه‌هایی نیز کنده شده است.