کاروانسرای شاه عباسی هجیب (کیخسرو)
کاروانسرا بصورت مربع و در تقاطع بیرونی چهار ضلع آن برج های مدور از سنگ و آجر می باشد سر در رفیع و با شکوه ورودی در ضلع غربی قرار دارد که طرفین آن را دو طبقه ساخته و با طاقنماهای جناغی تزئین کرده اند
توسط زینت بگم مادر شاه عباس اول ساخته شده بناهای الحاقی اش دو باغ دو آب انبار یک گرمابه یک جویبار از بهترین کاروانسرای ایران به شمار می آمده است مساحت ۵۸۵۰ متر مربع و ۴۰۰۰ متر مربع زیر بنا و ۳۶ حجره از وسعت کاروانسرا حکایت دارد کاروانسرا بصورت مربع و در تقاطع بیرونی چهار ضلع آن برجهای مدور از سنگ و آجر میباشد سر در رفیع و با شکوه ورودی در ضلع غربی قرار دارد که طرفین آن را دو طبقه ساخته و با طاقنماهای جناغی تزئین کرده اند.
هشتی ورودی که دارای فضایی وسیع است با سقف گنبدی بزرگی پوشش یافته و از تزئینات کاربندی در دور تا دور پله قوس گنبد آجری برخوردار است. در دو سری هشتی اتاقهایی برای نگهبانان بوده است که راه پله ای به پشت بام دارد حیاط آن ۴۰×۴۳ است و دارای چهار ایوان است پشت آنها اتاقهای بنا است و مرکز حیاط بنایی آجری به شکل هشت ضلعی است که از دو چهار طاقی متصل به هم با قوس جناغی باز تشکیل شده و گنبدی عرق چینی با آجر کاری زیبا دارد این بنا علاوه بر سرداب کاربهایی همچون رختشوی خانه و...
است در تمامی بنای کاروانسرا پایه آن را در سنگ قرار داده و بقیه اش را با آجر بالا برده اند پشت اتاقها و در چهار سوی کاروانسرا راهرویی سراسری با طاق نماهایی عمیق به شکل طاق ویزه ساخته اند که در طرفین دارای سکوها یی در ارتفاع تقریبی یک متر از کف میباشد و به منظور بار انداز از آن استفاده می شده و توسط اتاقهای میانجی به حیاط راه داشته است.
از ویژگیهای این کاروانسرا می توان از حمام و آب انبار و باغهای آن که برای تأمین هزینههای نگهداری کاروانسرا وقف شده بود ارتفاع بسیار کم در گاههای ورودی حجرهها که به منظور ایمن داشتن مسافران از سرما و گرمای کویری و گردبادها و... طوفانهای نفس گیر منطقه طراحی شده و طاق نما در قسمت بیرونی ضلع جنوبی برای داد و ستد بازرگانان و استقرار نعلبندان، پالاندوزان و فروشندگان ساز و برگ چهار پایان نام برد.
ساختهشده در دورهٔ صفویان (۱۵۰۱ – ۱۷۳۶ م)
۲۹۰ – ۵۲۵ سال پیش






