مسجد تاریخی قلایر
روستای قلایر در۵۲ کیلومتری جنوب زنجان واقع شده است. در این روستا، آثاری از: قلعه زیبایی در بالای کوه مشرف بر روستا دیده میشود. در دامنه غربی این ارتفاعات، تل تاریخی مسجد جامع قلایر قرار گرفته است. با کاوشهای باستان شناسی که با همکاری روستاییان در این تل تاریخی انجام گرفت، مجموعه بسیار ارزشمندی از دل خاک نمایان شد.
این مجموعه از یک مسجد و یک خانقاه که احتمالأ بقعه نیز میباشد.. تشکیل شده است. طرح مسجد، مربع نسبتأ کوچکی است که دورتادور آن تا ارتفاع ۵/۱متری از سنگ تراورتن نامرغوب ساخته شده است و در منتهاالیه آن کتیبه ای به خط متمایل به خط نسخ دورتادور مسجد وجود دارد. محراب آن به تمامی از سنگ سفید ساخته شده است و اسماء الله و ائمه اطهار(ع) وکلمه فاطمه، همراه با نقشهای اسلیمی درون آن حکاکی شده است. هنگام خاکبرداری هیچ اثری از سقف مسجد به دست نیامده است؛ از این رو نوع سقف مسجد دانسته نیست و باقی ماندههای دیوارها نیزبه علت خرابی، راهنما و الگویی به دست نداده است. لیکن لاشه سنگهای اطراف بنا وشباهتهای این بنا با بناهای هم ردیف آن نشان میدهد که سقف ابتدایی مسجد، گنبد مدوری بوده که به جهت عدم انسجام سنگها، فروریخته و در دورههای بعدی با تیر و تخته، برروی مسجد سقف زده اند. هم اکنون سقف مسجد با تیر چوبی باز سازی شده است و به عنوان مسجد مردانه مورد استفاده اهالی میباشد









