میرزا ابوالحسن غفاری

ابوالحسن غفاری» (صنیع الملک) در حوالی سال ۱۲۶۳(۱۸۴۷م.) به رم اعزام شد. «مزین الدوله نطنزی» یکی از چهل و دو تن محصلی بود که در سال ۱۲۷۴(۱۸۵۸م.) به فرانسه اعزام شد و پس از بازگشت از اروپا معلم نقاشی دارالفنون گردید. «میرزا عبدالمطلب» هم یکی از شاگردانی بود که از طرف ناصرالدین شاه به اروپا اعزام شد. در شیراز دو نفر استاد نقاش بودند که به سبک اروپا کار می‌کردند و یکی از آن‌ها «میرزا آقا» نه تنها نقاشی را در اروپا یاد گرفته بود بلکه سالیان دراز در آنجا نقاشی کرده بود. در تبریز «سید ابراهیم» برادر کِهتر «سید محسن» نقاشباشی در دربار مظفر الدین میرزا ولیعهد بود که شعر نیز می‌سرود و نقاشی را در روسیه فراگرفته بود.

هدف از اعزام نقاشان با استعداد به اروپا از طرف دولت و یادگیری نقاشی سبک اروپایی، تربیت گروهی از نقاشان ایرانی بود تا در داخل کشور بتوانند برای کسانی که استطاعت سفر به اروپا را ندارند نقاشی سبک اروپایی را تعلیم دهند.». «علی اکبر خان» (مزین الدوله) از اولین کسانی است که اصول و قواعد علمی طبیعت پردازی را در مدرسه دارالفنون آموزش داد. وی بیش از پنجاه سال معلم زبان فرانسه و نقاشی بود و بیشتر منظره و گل نقاشی می‌کرد و در چهره نگاری با اسلوب «پرداز» نقش آفرینی می‌کرد.از شاگردان وی می توان «کمال الملک» را نام برد. «جرج کرزن» به سال ۱۳۰۷ ه. ق. از مدرسه دارالفنون دیدن کرد. وی می‌گوید:«مدل‌های کلاس طراحی الگوهایی اروپایی به صورت برهنه و سرها و نیم تنه‌های قدیمی بودند، همچنین طراحی‌هایی از مسیح، تصاویری با موضوعات مختلف از جمله شاه، آندرومدا۸ نبرد لندسیر... در بخش شیمی قسمتی برای آموزش عکاسی وجود دارد.»

هنرمندی که به اروپا اعزام شد و پس از بازگشت تاثیر به سزایی بر دیگر هنرمندان نقاش داشت و از پیشگامان هنر گرافیک در ایران به شمار می‌آید، «ابوالحسن غفاری» (صنیع الملک، ۱۲۲۹-۱۲۸۳ ه. ق.) است. وی به سال ۱۲۶۳ ه. ق.(یا ۱۲۶۲ ه. ق.) به ایتالیا فرستاده شد. در آنجا به رونگاری از آثار استادانی چون رافائل(Raphaello ۱۴۸۳ -۱۵۲۰ م) و تیسین(Tizano ۱۴۸۷-۱۵۷۶ م) پرداخت. وی در بازگشت به ایران نسخه خطی هزار و یک شب را مشتمل بر ۱۱۳۴ صفحه تصویر با همکاری شاگردانش مصور نمود ۹.

و به فرمان ناصرالدین شاه مسوولیت نشر روزنامه «دولتِ عِلیه ایران» را به سال ۱۲۷۷ ه. ق. به عهده گرفت. انتشار نشریه هفتگی روزنامه دولت علیه ایران «دارای تصاویر بود و با لیتوگرافی چاپ می‌شد. ابوالحسن غفاری پرتره‌های بسیار زیبایی را از مقامات دولتی برای این روزنامه ترسیم کرد. انتشار این نشریه سرآغاز حرکتی در هنر ایران در قرن سیزده ه. ق. بود که طی آن هنر چهره نگاری که تا آن زمان تنها به حوزه دربار اختصاص داشت به شکل فزاینده ای میان عامه مردم راه یافت.